Ustawa o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 definiuje odpady jako nieprzydatne substancje i przedmioty, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się, lub do pozbycia jest zobowiązany. Aby określić rodzaje odpadów i sposoby ich utylizacji wprowadzona została klasyfikacja odpadów.

 

W skrócie można określić, że w celu wprowadzenia porządku w gospodarce zasobami środowiska, potrzebna jest klasyfikacja, która odzwierciedla genezę sposobu powstawania odpadów, ekologiczną szkodliwość, właściwości odpadów, ich potencjalną użyteczność oraz masowość wytwarzania.

Podstawą każdej klasyfikacji odpadów są właściwe kryteria. Do podstawowych należą właściwości o charakterze fizykochemicznym, biologicznym, ale klasyfikację  można także prowadzić pod kątem technologicznym, czy też ekonomicznym. W praktyce bierze się pod uwagę:

  • sferę powstania lub źródło pochodzenia odpadów,
  • rodzaj surowca z jakiego powstał odpad,
  • stan skupienia odpadu,
  • skład chemiczny odpadu,
  • stopień toksyczności,
  • stopień w jakim odpad może zagrażać środowisku,
  • potencjał do dalszego wykorzystania, np. w przemyśle.

W zakresie ochrony środowiska, odpady rozpatruje się pod kątem powstawania w procesach produkcji lub konsumpcji oraz stopnia w jakim zanieczyszczają środowisko. W kryteriach zagrożenia dla przyrody oraz potencjału toksycznego, o klasyfikacji odpadów decyduje:

  • najbardziej niebezpieczny składnik, który określa poziom szkodliwości oraz możliwe metody przetworzenia odpadów?
  • w jakim stopniu odpad jest szkodliwy dla żywych organizmów?
  • czy odpad zagraża wodom powierzchniowym lub glebie?
  • czy odpad posiada właściwości rakotwórcze?
  • czy odpad jest pylący? Ma nieprzyjemny zapach czy może zanieczyszczać atmosferę?
  • czy odpad jest łatwopalny?

Kolejnym kryterium, wg. którego dzielimy odpady, jest udział odpadów organicznych w całości masy odpadu:

  • organiczne, jeśli udział substancji organicznych przekracza połowę w masie odpadu,
  • mineralno-organiczne, w przypadku gdy odpady zawierają od 5 do 50% odpadów organicznych,
  • mineralne, jeśli substancja organiczna występuje w minimalnym stopniu.

Jeśli chodzi o odpady stanowiące szczególne zagrożenie, można je podzielić w sposób następujący:

  • surowe produktyi inne materiały, które nie są przydatne do wykorzystania gospodarczego,
  • odpady szczególnieszkodliwe dla środowiska – zawierające środki szkodliwe, bądź trucizny,
  • odpady grożące skażeniem– czyli takie które zawierają izotopy promieniotwórcze,
  • odpady grożące zakażeniem– czyli takie, które zawierają potencjalnie niebezpieczne bakterie, wirusy.

W Polsce zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27.09.2011 odpady klasyfikuje się na 20 podstawowych grup:

Klasyfikacja odpadów

01

odpady powstające przy poszukiwaniu, wydobywaniu, fizycznej i chemicznej przeróbce rud oraz innych kopalin

02

odpady z rolnictwa, sadownictwa, upraw hydroponicznych, rybołówstwa, leśnictwa, łowiectwa oraz przetwórstwa żywności

03

odpady z przetwórstwa drewna oraz z produkcji płyt i mebli, masy celulozowej, papieru i tektury

04

odpady z przemysłu skórzanego, futrzarskiego i tekstylnego

05

odpady z przeróbki ropy naftowej oczyszczania gazu ziemnego oraz pirolitycznej przeróbki węgla

06

odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii nieorganicznej

07

odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania produktów przemysłu chemii organicznej

08

odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania powłok ochronnych (farb, lakierów, emalii ceramicznych), kitu, klejów, szczeliw i farb drukarskich

09

odpady z przemysłu fotograficznego i usług fotograficznych

10

odpady z procesów terminczych

11

odpady z chemicznej obróbki i powlekania powierzchni metali oraz innych materiałów z procesów hydrometalurgii metali niezależnych

12

odpady z kształtowania oraz fizycznej i mechanicznej obróbki powierzchni metali i tworzyw sztucznych

13

oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw (z wyłączeniem olejów jadalnych oraz grup 05, 12 i 19)

14

odpady rozpuszczalników organicznych, chłodziw i propelentów (z wyłączeniem grup 07 i 08)

15

odpady opakowaniowe: sorbenty, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne i ubrania ochronne, nieujęte w innych grupach

16

odpady nieujęte w innych grupach

17

odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę z terenów zanieczyszczonych)

18

odpady medyczne i weterynaryjne

19

odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni ścieków oraz z uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych

20

odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie

Istnieje wiele regionalnych i międzynarodowych sposobów klasyfikacji odpadów, do najważniejszych zaliczają się dokumenty przygotowane jeszcze z czasów RWPG, EWG. Jednak polska klasyfikacja odpadów opiera się głównie na dokumentach przygotowanych przez EKG (Europejska Komisja Gospodarcza), projekt standardowej klasyfikacji odpadów wg. EKG (12-16.06.1989) został przyjęty na podstawie opracowania ww. dokumentów w Polsce. Aktualną europejską klasyfikację odpadów, przyjętą przez Komisję Europejską i zgodną z metodologią EUROSTAT znajdą Państwo tutaj.

Metodologia podziału odpadów bierze od uwagę ich pochodzenie, podstawowe składniki oraz ich właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne. Hierarchia klasyfikacji odpadów składa się z następujących kategorii:

  1. GRUPY ODPADÓW(wspólne pochodzenie, identyczne właściwości)

1.1. TYPY ODPADÓW (bliskie pod względem składników i właściwości)

1.1.1. GATUNKI (dokładnie określają cechy fizyczne, chemiczne, biologiczne)

1.1.1.1 RODZAJE (specyficzne własności w ramach gatunku) lub też odmiany

W zakresie jednolitej, międzynarodowej klasyfikacji odpadów, możemy wyróżnić 27 podstawowych grup odpadów, czyli odpady:

  • Zwierzęce
  • Zwierzęce powstałe w wyniku chowu, obrotu, czy też przetwórstwa
  • Produkcji roślinnej
  • Drzewne
  • Wydobywcze kopalin
  • Przetwórstwa kopalin
  • Żywotności roślinnej powstałej w wyniku przetwórstwa i obrotu
  • Tekstyliów
  • Włókien naturalnych
  • Włókien syntetycznych
  • Drewna
  • Papieru i kartonu
  • Ropy i jej pochodnych
  • Chemiczne
  • Gumy
  • Szkła
  • Metali żelaznych
  • Metali nieżelaznych
  • Złom sprzętu technicznego
  • Osady z oczyszczania ścieków i uzdatniania wody
  • Odpady budowlane
  • Odpady paleniskowe, pyły, szlamy
  • Zanieczyszczona ziemia
  • Osady denne
  • Bytowo-gospodarcze (komunalne)
  • Radioaktywne
  • Inne

W zakresie klasyfikacji odpadów, można jeszcze zastosować podejście gospodarcze, tj. gospodarki materiałowej. Określa ono, które odpady, mogą stanowić surowce wtórne. Klasyfikacja stanowi więc niejako podstawę do jednoznacznego określenia poszczególnych surowców wtórnych. Klasyfikacja ta powstała w roku 1976, stosowana jest zarówno przez dostawców, jak i odbiorców surowców wtórnych. Jest szczegółowa i w miarę kompleksowa, pozwala bardzo dokładnie określić z jakim surowcem wtórnym mamy do czynienia.

Klasyfikacja surowców wtórnych dzieli je na 5 rodzajów:

  • metaliczne
  • niemetaliczne
  • mineralne
  • komunalne
  • energii cieplnej

Kolejne etapy to określenie pochodzenia surowców wtórnych oraz niejednolite kryteria dla poszczególnych surowców. Jeśli chodzi o metaliczne, niemetaliczne i energii, najważniejsze jest kryterium surowcowe, jeśli chodzi o surowce mineralne najważniejsze jest miejsce powstawania, a w przypadku komunalnych będzie to stan skupienia. Ostatnim, czwartym stopniem klasyfikacji surowców wtórnych jest kryterium właściwości fizyczno-chemicznych albo też zastosowań technologicznych. Choć klasyfikacja nie jest doskonała, znajduje bardzo szerokie zastosowanie w obrocie i praktyce gospodarczej.

Poniżej znajdą Państwo uproszczony schemat (algorytm) jakim można się posłużyć w przypadku konieczności określenia kodu odpadu – wersja do pobrania.

klasyfikacja odpadów