Jak wyglądają symbole na plastikowych opakowaniach i gdzie ich szukać?

Na każdym opakowaniu z tworzywa sztucznego powinien znajdować się symbol informujący o rodzaju plastiku. To zwykle cyfra wpisana w trójkąt utworzony ze strzałek oraz skrót literowy nazwy materiału (np. PET, HDPE, PP). Najczęściej oznaczenie jest wytłoczone na spodzie pudełka, butelki czy jednorazowego kubka. Jeśli opakowanie nie ma żadnego czytelnego oznaczenia rodzaju tworzywa, lepiej nie używać go do przechowywania, a tym bardziej podgrzewania jedzenia.

Jakie rodzaje plastiku są najbezpieczniejsze dla żywności?

Najbardziej bezpieczne w kontakcie z żywnością są plastiki oznaczone symbolami HDPE (2), PP (5), a także – w mniejszym stopniu LDPE (4). W przypadku innych materiałów należy zachować ostrożność, ponieważ mogą wydzielać toksyny lub zmieniać swoje właściwości pod wpływem na przykład wysokiej temperatury. Sprawdźmy, co dokładnie oznaczają symbole umieszczane na plastikowych opakowaniach.

Oznaczenie 2 i 4 – bezpieczne dla żywności polietyleny HDPE i LDPE

Pod nazwą HDPE (cyfra 2) kryje się polietylen o wysokiej gęstości. Jest uznawany za jedną z najbezpieczniejszych form plastiku. Z tego powodu HDPE spotkamy najczęściej w opakowaniach na żywność, w tym także w foliach oraz pojemnikach wielokrotnego użytku.

LDPE (cyfra 4) z kolei to polietylen o niskiej gęstości. Plastik ten, podobnie jak HDPE można używać wielokrotnie i jest bezpieczny w kontakcie z żywnością (jednak mniej niż polietylen o wyższej gęstości). Wykonuje się z niego folię spożywczą oraz opakowania, np. na keczup lub gotowe sosy.

Zarówno HDPE, jak i LDPE mogą być używane wielokrotnie, choć nadal warto unikać ich nadmiernego nagrzewania i zawsze przestrzegać informacji producenta o zakresie temperatur.

Dodatkowo warto wiedzieć, że:

  • HDPE ma nieco lepsze właściwości pod względem obojętności chemicznej, dlatego często wykorzystuje się go do produkcji wielorazowych pojemników kuchennych, bidonów czy kanistrów na wodę.
  • LDPE jest bardziej miękki i elastyczny, więc z tego plastiku powstają różnego typu miękkie opakowania oraz folie do pakowania żywności. 

Oznaczenie PP 05 – najczęściej spotykany na naczyniach plastikowych

Oznaczenie PP 05 odnosi się do polipropylenu, który – obok HDPE – uznaje się za jedno z najbezpieczniejszych tworzyw do kontaktu z jedzeniem. Z polipropylenu najczęściej robi się wielorazowe pojemniki na żywność, lunchboxy, kubki czy butelki, a także wiele innych opakowań spożywczych.

PP jest wytrzymały mechanicznie i dobrze znosi wyższe temperatury, dlatego to właśnie wśród opakowań z oznaczeniem „5 PP” najczęściej znajdziemy produkty dopuszczone do użycia w mikrofalówce czy zmywarce. Nawet w przypadku polipropylenu warto jednak zwracać uwagę na dodatkowe piktogramy – brak symbolu mikrofalówki oznacza, że producent nie przewidział możliwości podgrzewania danego pojemnika.

Oznaczenie 1 – plastik PET (ważne! tylko do jednorazowego użycia)

Skrót PET (cyfra 1) określa materiały wykonane z politereftalanu etylenu. Najczęściej znajdziemy go w plastikowych butelkach na napoje gazowane, wodę mineralną czy olej. Plastik tego rodzaju jest relatywnie bezpieczny w kontakcie z żywnością, jednak należy pamiętać, że jest materiałem jednorazowym – butelek, pojemników i innych naczyń PET nie powinno się używać ponownie. Materiał ten nie powinien mieć też kontaktu ze słońcem, ponieważ pod wpływem promieniowania UV do żywności mogą przedostawać się szkodliwe substancje.

Pamiętaj! Butelki PET nie powinny stać na słońcu, w nagrzanym samochodzie ani być wielokrotnie napełniane wodą czy innymi napojami.

Oznaczenie 3 – PVC, którego lepiej nie łączyć z żywnością

Oznaczenie „3 PVC” (w Polsce spotykane też jako PCW lub PCV) to polichlorek winylu. To popularny materiał w budownictwie i przemyśle – z PVC produkuje się m.in. okna, rury, izolacje kabli czy tapicerowane meble, ale nie jest on dobrym wyborem do przechowywania żywności. Zdarza się, że niektóre folie do pakowania żywności zawierają PVC, dlatego warto czytać oznaczenia i unikać takich produktów, szczególnie w kontakcie z tłustymi potrawami lub przy podgrzewaniu.

PVC może zawierać różne dodatki i plastyfikatory (substancje zwiększające elastyczność i twardość), z których część jest toksyczna w większych stężeniach. 

Oznaczenie 6 – polistyren

Oznaczenie „6 PS” to polistyren, z którego w wersji spienionej produkuje się styropian używany w budownictwie czy materiał ochronny w opakowaniach. Polistyren w kontakcie z wysoką temperaturą wydziela substancje szkodliwe dla zdrowia, dlatego nie jest dobrym materiałem na pojemniki do gorących lub tłustych potraw.

Tłuszcz (szczególnie rozgrzany) osłabia wiązania między łańcuchami polimerowymi, a w efekcie inicjuje uwalnianie styrenu i rozpad materiału. Z tworzywa PS wytwarza się czasem tacki na dania na wynos czy jednorazowe kubeczki na kawę. Współcześnie znane są już ich szkodliwe właściwości, dlatego zaleca się ich unikać.

Oznaczenie 7 – inne tworzywa, nieodpowiednie do kontaktu z żywnością

Oznaczenie 7 “other” (inne) obejmuje wszystkie pozostałe tworzywa, nienależące do tych wymienionych wcześniej. Nie powinny być stosowane w kontakcie z żywnością. Dotyczy to szczególnie tych tworzyw, które w swoim składzie zawierają BPA (bisfenol A). Warto zwrócić uwagę na znak „BPA Free”, który oznacza, że materiał jest wolny od tej groźnej substancji. BPA może powodować niepłodność, otyłość i gromadzenie toksyn w organizmie. Obecnie nie wykorzystuje się go do produkcji opakowań na żywność, ale spotkamy go na przykład na paragonach sklepowych.

Co z mikroplastikiem?

Faktem jest, że mikroplastik może uwalniać się z opakowań i przyborów kuchennych – na przykład z butelek, pojemników czy desek do krojenia – zwłaszcza przy intensywnym użytkowaniu, cięciu, zarysowaniach oraz działaniu wysokiej temperatury.

Mitem jest natomiast stwierdzenie, że każde plastikowe opakowanie zanieczyszcza jedzenie mikroplastikiem. Zgodnie z aktualną wiedzą głównym źródłem mikroplastiku w żywności jest szeroko rozumiane skażenie środowiskowe (woda, powietrze, gleba). Trzeba jednak podkreślić, że nasza wiedza na temat tego zjawiska wciąż jest niepełna. 

Aby ograniczać potencjalny konakt z mikroplastikiem:

  • unikaj podgrzewania jedzenia w plastikowych pojemnikach,
  • dla gorących potraw wybieraj szkło lub stal nierdzewną,
  • unikaj rysowania plastikowych pojemników.

Symbole na opakowaniach plastikowych – co warto zapamiętać w 2026 roku?

W codziennym życiu nie trzeba znać pełnej chemii tworzyw, ale warto zapamiętać prostą zasadę.

  • Do kontaktu z żywnością najbezpieczniejsze są opakowania z oznaczeniami 2 (HDPE), 4 (LDPE) i 5 (PP).
  • Plastik oznaczony numerem 1 (PET) lepiej traktować jako plastik jednorazowy.

Z kolei oznaczenia 3 (PVC), 6 (PS) i 7 (other) powinny budzić większą czujność, zwłaszcza gdy planujesz przechowywać w nich tłuste potrawy lub podgrzewać jedzenie.